Kaygı ile Stres Arasındaki Fark Nedir?

Peki ben bir şey hissediyorum ama bu kaygı mı yoksa stres mi ? Çoğu zaman kendimizi bu sorunun cevabını ararken buluyoruz. Hislerimizi anlamak adına sorguladığımız bu soruya; kaygı ve stres arasındaki temel farkları anlatarak, yaşanılan deneyimi daha iyi adlandırmaya çalışarak ve kendimize nazik yaklaşmanın bize nasıl yardim edebilecegini psikolojik açıdan açıklayarak kısaca cevaplamak istiyorum. Hayatın temposu arttığı zamanlarda bir yandan iş, okul sorumlulukları, diğer yandan ilişkiler, maddi konular, bunlarda yetmezmiş gibi sağlık endişeleri üst üste geldiğinde hissettiğimiz duyguyu doğru bir şekilde adlandıramıyor olabiliriz. Tam bu anda kendimize şu anda hissettiğim kaygı mı yoksa stres mi sorusunu soruyoruz.

Örneğin önemli bir sunum, sınav, iş görüşmesi, taşınma, ayrılık veya aile içi gerginlik dönemlerinde bedenimizin daha gergin olması, uyku ve iştahın değişmesi sık görülen bir stres tepkisidir. Stres tepkisi çoğu kişide bunalma, sıkışmışlık, yorgunluk, geride kalmışlık hislerini ve bazen de öfke, mutsuzluk duygularını öne çıkartır. Kaygı da ise daha çok iç sıkıntısı, tedirginlik hali, “ya birşey olursa” düşünceleri ve geleceğe yönelik belirsizlik hisleri vardır. Streste olduğunun aksine kaygı, somut bir stres kaynağı geçse bile devam edebilir.  

STRES, klinik tanımına göre çoğunlukla dış bir stres kaynağına karşı verdiğimiz psikolojik ve fizyolojik gerilim halidir ve stres faktörü ortadan kalktığında veya azaldığında tepkiler de zamanla hafifleyebilir veya ortadan tamamen kalkabilir. Bu stres kaynakları: iş yükü, sınavlar, ailesel sorumluluklar, maddi durum, hastalık, taşınma durumu gibi konulardan oluşur. 

KAYGI, süregelen, yoğun kontrol edilmesi zor ve stressör ortadan kalksa bile devam edebilen bir içsel korku, endişe hali olarak Amerikan psikoloji derneği tarafından açıklanmıştır. Kişi somut bir stres kaynağı olmasa bile sürekli tetikte, huzursuz, veya kötü bir şey olacakmış gibi hissedebilir. 

Stres ve kaygı bedende gösterilen tepkilerin benzerliği sebebiyle birbirlerine karıştırılabilir. Her ikisinde de, çarpıntı, nefes darlığı, kas gerginliği, uyku düzeninde bozulmalar ve sindirim sorunları gibi beden belirtileri görülmektedir. En önemli farkları ise ne kadar sık, ne kadar uzun sürdükleri ve hangi bağlamda ortaya çıktıklarıdır. Belirgin bir olay bağlamında verdiğimiz geçici bir gerilim hali strese, belirgin bir sebep olmadan uzun soluklu ve yaşamın akışını engelleyecek bir tepki durumu ise kaygı bozukluğuna işaret ediyor olabilir. 

Bu kelimelerin her kullanımı klinik bir tanı alınacağına veya bir kişilik bozukluğuna işaret etmez. Hem stres, hemde kaygı belli bir düzeye kadar insan olmanın ve bedenimizin savaş - kaç - don sistemiyle ortaya çıkan doğal tepkilerimizdir. Savaş kaç tepkisi beynimizin olası bir tehdit algıladığında kalp atışlarının, nefesin hızlanması , kasların gerilmesi ve dikkati tehlikeye odaklaması gibi değişiklikler yaparak bizi harekete geçmeye (savaşmaya) veya durumdan uzaklaşmaya (kaçmaya) hazırlayan otomatik bi sistemdir. Günümüzdeki stres faktörleri eskiden olduğunu gibi bir vahşii hayvan saldırısı veya savaş olmaktan maddi stress, ilişki çatışmaları veya belirsiz gelecek planları halini almıştır. Sonuç olarak da bedenimiz bu kaç veya savaş tepkisini bu durumlarda vermeye başlar, bu durumun çok sık, çok uzun sure veya tehdit gerektirmeyen durumlarda olması bozuklukların başlaması anlamına gelebilir. 

Bu duyguyu daha iyi anlamak için öncelikle bedenimize ve yaşamımıza ses vermek gerekir. Bu soruların beynimizde döndüğünü fark ettiğimizde kendimize: 

Tarzında soruları sorarak durumu daha iyi değerlendirebiliriz. Bu sorular bizi bende bir problem var noktasından, şu an neye ihtiyacım var noktasına doğru götürebilir. 

Stres ve kaygı hislerinin iş, okul, günlük hayat, ilişkiler, uyku, iştah gibi alanlarda belirgin bozulmalara yol açmaya başladığını fark ediyorsanız bunun üzerinde durmak önemli olabilir. Hisler uzun süredir devam ediyor, kendi kendinize denediğiniz yöntemler yeterli gelmiyor ve dayanmakta zorlandığınızı düşünüyorsanız bir ruh sağlığı uzmanından destek almak iyi bir seçenek olabilir. 

Bu yazı kaygı ve stres arasındaki farkları anlamanıza yardımcı olmak ve kendimizi etiketlemektense hissettiğimiz hisleri ve iç görünüzü arttırmak amacı ile hazırlanmıştır. Bu yazıda yer alan bilgiler kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Her yaşamın kendine özel bir seyredişi olduğunu ve yaşanılan durumların herkese özel bir deneyim olduğunu unutmamak ve gerçekten ihtiyacınız olduğunu düşündüğünüz noktada bu süreci bir profesyonel destek alarak güvenli bir ortamda ele almak önemlidir. Dilerseniz web sitesi üzerinden aldığınız randevu ile birlikte bu yolu birlikte değerlendirebiliriz, tabiki diğer uzman arkadaşlarımda sizlere yardımcı olmaya hazırdır. 

Kaynakça